ISSN 1302-2636
Mimar Sinan’ın İstanbul Külliyelerinde Yer Alan Sıbyan Mektepleri ve Koruma Sorunları []
. 2019; 15(27): 100-124 | DOI: 10.14744/tasarimkuram.2019.20592

Mimar Sinan’ın İstanbul Külliyelerinde Yer Alan Sıbyan Mektepleri ve Koruma Sorunları

Cem Balcan1, Demet Ulusoy Binan2
1Gebze Teknik Üniversitesi, Mimarlık Bölümü
2Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Mimarlık Bölümü

İslamiyet’in ilk çağlarından beri çocuklara Kur’an ve temel dinî eğitim vermek amacıyla kurulmuş olan sıbyan mektepleri, Osmanlılarda da eğitimin ilk seviyesiydi. Mimar Sinan döneminde de birçok sıbyan mektebi inşa edilmiştir. Sinan’ın tasarladığı ya da tasarlamış olduğu düşünülen sıbyan mektebi sayısı 23’tür. Bunlardan 17 tanesi İstanbul’da, 6 tanesi İstanbul dışındadır. İstanbul’daki sıbyan mekteplerinin 12 tanesi külliyeler içerisinde yer almaktadır. Bu çalışma ile, Sinan’ın tasarladığı sıbyan mekteplerinin dökümünün çıkartılması, İstanbul külliyelerinde yer alan 12 adet sıbyan mektebinin mimarî özelliklerinin incelenmesi ve koruma sorunlarının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Literatür araştırması ile birlikte alan çalışması ve yapıların rölöve çizimlerinin yapılması temel araştırma yöntemi olarak benimsenmiştir. Sinan’ın İstanbul külliyelerinde yer alan 12 adet sıbyan mektebinden 8 tanesi günümüze ulaşabilmiştir. Plan ve kütlesel tasarımları açısından genel olarak tek mekânlı ya da iki mekânlı olan bu kâgir yapıların, genellikle köşe başlarına, külliyelerin giriş kapılarının hemen yanına, ya da külliyenin diğer yapılarından biraz daha uzak bir yerde konumlandığı belirlenmiştir. Çoğu yapısal olarak iyi durumda olan sıbyan mekteplerinde, genel olarak uygun olmayan işlevlerden ve kullanıcıların hatalı müdahalelerinden dolayı özgünlük sorunları vardır. Çocuklara eğitim verilmesi amacıyla yapılan bu yapıların günümüzde yine çocukların eğitimi için kamuya açık kullanılmaları hem vakıf geleneğinin yaşatılması hem de bu yapıların deneyimlenebilmesi açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Mimar Sinan, külliye, sıbyan mektebi, Osmanlı Mimarisi, koruma

Primary Schools of Architect Sinan’s Complexes in Istanbul and Their Conservation Problems

Cem Balcan1, Demet Ulusoy Binan2
1Gebze Teknik Üniversitesi, Mimarlık Bölümü
2Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Mimarlık Bölümü

Primary schools were established to educate children about Koran and basics of religion since the early years of Islam. They used to give children the basic level of education in Ottoman Empire, as well. Many primary schools were built in Architect Sinan’s era. The total number of primary schools which were designed (or estimated to be designed) by Sinan is 23, 17 in Istanbul and 6, outside Istanbul. 12 of the primary schools are located in Istanbul architectural complexes.
8 of the 12 primary schools still exist today. This study aims to make an inventory of the primary schools of Sinan, to analyse the architecture of 12 primary schools of Sinan in architectural complexes in Istanbul and to determine their conservation problems. The research methods of this study are to evaluate the literature and to prepare the surveys of the buildings via field study. These masonry buildings which are mainly single-roomed or double-roomed in terms of plan and mass design, are positioned generally on the street corner, next to the entrance of architectural complexes or farther from the other buildings of architectural complexes. The primary schools, which are structurally in good condition, have authenticity problems because of unsuitable re-use and improper interventions by users. The primary schools were built to educate children; therefore, it is important to preserve and to reuse these buildings with a similar aim for public to enable the tradition of their foundation and to experience these buildings.

Keywords: Architect Sinan, architectural complex, primary school, Ottoman Architecture, architectural conservation

Cem Balcan, Demet Ulusoy Binan. Primary Schools of Architect Sinan’s Complexes in Istanbul and Their Conservation Problems. . 2019; 15(27): 100-124

Sorumlu Yazar: Cem Balcan, Türkiye

Hızlı Arama




LookUs & Online Makale