ISSN 1302-2636
Galata Surları’nın Yıkım Süreci [Tasarım Kuram]
Tasarım Kuram. 2018; 14(25): 33-58 | DOI: 10.23835/tasarimkuram.534679

Galata Surları’nın Yıkım Süreci

Esra Okur Coşkunçay
Gebze Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü

Osmanlı Dönemi’nde yangınlar ve depremlerden zarar gören surlar ve sur kapıları yarattıkları tehlike yüzünden onarımlar geçirerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. 19. yüzyıl ortalarında batılılaşma süreciyle birlikte belediye örgütünün ilk adımı olarak “Şehremaneti”nin kurulmasının ardından, örnek daire olarak kurulan 6. Daire’nin bir takım gerekçeler ileri sürmesiyle surlar hakkında yıkım kararı alınmıştır. Surların yıkılması ve sur önlerinde yer alan hendeklerin doldurulmasıyla ortaya çıkacak olan arazinin satılmasıyla Avrupa’daki gibi kâgir yapıların ve geniş yolların yapılması, bölgenin batılı bir görünüme kavuşması öngörülmüştür. Yıkım kararından yaklaşık 30 yıl sonra da bu surlar eski eser olarak nitelendirilmeye başlanmış, oldukça tahrip olanların yıkılması ancak iyi durumda olanların korunması kararları alınmıştır. Surların yıkım sürecini takip etmek için incelenen 19. ve 20. yüzyıl haritalarında, 19. yüzyıl ortasında surların büyük bir kısmının ayakta olduğu; 20. yüzyıl başında ise büyük bir kısmının yıkıldığı anlaşılmaktadır. Yıkım kararının alınmasını takip eden 50 yıllık süreçte, her ne kadar karardan 30 yıl sonra korunması gerekliliği üzerinde durulmuşsa da yıkıldıkları görülmektedir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde surlardan çok az kalıntı bulunmaktadır. Menderes Dönemi’nde yapılan geniş caddelerin açılması ve istimlâklar sırasında, bu yolların güzergâhlarında kalan yapılar gibi Kemeraltı Caddesi üzerinde bulunan bir burç da tahrip edilmiştir. Günümüzde ise “Haliç Metro Geçiş Köprüsü Projesi” için güzergâhta kalan bazı yapılar istimlâk edilerek yıkılmıştır. Bu yıkımlar sonucu ortaya çıkan sur parçalarının istikbalinin ne olacağı belirsizdir.

Anahtar Kelimeler: Galata, Galata Surları, Ceneviz Surları, Sur Yıkımları, Surlar

The Demolition Process of Galata Ramparts

Esra Okur Coşkunçay
Gebze Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü

The ramparts and rampart gates that were damaged by fires and earthquakes during Ottoman Empire period, had been undergone repairs because of the danger that they created, and continued to survive. With the westernization applications in the beginning of 19th. century and after the “Şehremaneti” was established as a first step of municipal organization, the demolition decision for ramparts was taken bym6th. Municipality Department, which was founded as a model department, by asserting some reasons. With the sale of land resulting from demolishing ramparts and filling of trenches located in front of these ramparts, constructing stone buildings and wide roads just like in Europe and attaining a western view of the region were envisaged. Nearly 30 years after the demolition decision, ramparts were began to be qualified as ancient monuments, and decisions were taken to demolish those that were badly damaged while to protect those that were in good condition. When maps prepared in 19th and 20th century are examined to observe the demolition process of ramparts, it is understood that the ramparts were mostly standing in the middle of 19th century, while they weremostly demolished in the beginning of 20thcentury. During the 50 years period after thedemolition decision was taken, it is seen thatramparts were demolished although the protectionwas mentioned 30 years after thedemolition decision.By the period of the republic, very few remnantswere left over from Galata ramparts.During the expropriations and constructionsfor boulevards in Menderes period, a bastionon the Kemeraltı Street had been destroyedjust like other buildings on the route of theseroads.Nowadays, some buildings on the route for“Haliç Subway Transit Bridge Project” areexpropriated and demolished, and the futureof rampart pieces which are left over afterdemolition is uncertain.

Keywords: Galata, Galata Ramparts, Genoese Ramparts, Demolition of Ramparts, Ramparts

Esra Okur Coşkunçay. The Demolition Process of Galata Ramparts. Tasarım Kuram. 2018; 14(25): 33-58

Sorumlu Yazar: Esra Okur Coşkunçay, Türkiye
LookUs & Online Makale