ISSN 1302-2636
TASARIM + KURAM DERGİSİ - Tasarım Kuram: 13 (23)
Cilt: 13  Sayı: 23 - 2017
EDITÖRDEN
1.Editörden
Ahmet Zeki Turan
Sayfalar II - III

ÇAĞRILI YAZI
2.İstanbul Silüetindeki Değişim
Ebru Şevkin, Murat Gül
doi: 10.23835/tasarimkuram.370211  Sayfalar 1 - 14
Makale Özeti | Tam Metin PDF

ARAŞTIRMA
3.Bir Kültürel Miras Alanı Olarak Karaköy-Tophane Bölgesi’nin Sahip Olduğu Değerlerin İrdelenmesi
Gülce Güleycan Okyay, Demet Ulusoy Binan
doi: 10.23835/tasarimkuram.368680  Sayfalar 15 - 38
Karaköy-Tophane Bölgesi, kentsel kültürel miras öğeleri ve sahip olduğu çeşitli değerlerle çokkatmanlı bir dokuya sahip önemli bir alandır. Bu alan aynı zamanda Erken Bizans Dönemi’nden bu yana, İstanbul’un ekonomik merkezi olmuş önemli bir liman semtidir.

Bu liman semti tarih boyunca, farklı din, kültür ve folklörlerin bir arada bulunduğu; yere özgü bir kimliksel ayrışma ve farklılaşma gösteren bir ‘karşı kent’ olagelmiştir. Fetih sonrasında geleneksel Osmanlı öğeleriyle zenginleşen bölgenin sahip olduğu mimari ve kültürel miras; 19. yüzyıl başlarına kadar oldukça iyi biçimde korunarak ulaşmıştır. Bu yüzyılın ikinci yarısından itibaren, büyük ölçekli şehircilik ve imar kararları bölgede özellikle Ceneviz kent dokusu üzerinde büyük bir tahribat yaratmıştır. Ancak yine bu dönemde, Osmanlıdaki batılılaşma hareketlerinin simgeleri olarak kabul edilen önemli sembolik yapılar ile bölgede yaşayan gayrimüslim Levantenlerin batılı üslupta inşa ettirdiği çok katlı kargir binalar; bölgenin günümüzde sahip olduğu değerlerin önemli bir kısmına kaynaklık eden kültürel miras öğeleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Öte yandan, bu bölgenin önemli bir kısmının günümüzde kültür ve turizm alanı olarak yeniden düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Bu durum, alanın geleceğini şekillendirecek büyük ölçekli kararların verilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, kent belleğinde derin bir iz bırakmış bu tarihi merkezin sahip olduğu değerler ve bu değerlerin niteliklerinin, irdelenmesi ve bütünlük değerinin anlaşılması; bölgenin geleceği açısından son derece önemlidir.
Karaköy-Tophane Region is a prominent multilayered area with its urban cultural assets and various values it encompasses. Additionally, it is an important port district and the economic center of Istanbul since the early Byzantine period. This port district, where different religions, cultures and folklore have been welcomed throughout history, has always been an important economic and strategic region that differs from the traditional image of the Historic Peninsula. After the Fall of Constantinople, this architectural and cultural heritage had enriched with traditional
Ottoman fabric and been tolerably well preserved until the early 19th century. Yet after the second half of this century, large-scale urban planning and zoning decisions had caused great damage especially on the Genoese urban fabric. However, again in this period, prominent symbolic structures of Ottoman Westernization and the multi-storey masonry blocks had been built in Western style. As cultural heritage components, they form the basis for a significant part of the value that the region encompasses today. On the other hand, nowadays an important part of this region is planned to be reorganized and refunctioned as a culture and tourism area. This context necessitates adopting a course of action that shapes the future of the region. Therefore, the values of this historical district that have left a deep imprint in urban memory need to be assesed within the scope of this paper. Last but not least, considering all the values that the site encompasses within a holistic perspective, its cultural significance should also be examined and presented as a basis for the decisions regarding the future of the area.

4.Gecekondulu Gençlerin Kentsel Dönüşüm Algısı: Sarıyer Derbent ve Kazım Karabekir Mahalleleri Örnekleri
Hakan Yücel, Gizem Aksümer
doi: 10.23835/tasarimkuram.370212  Sayfalar 39 - 51
Bu araştırmanın amacı, kentsel dönüşüm ile henüz somut olarak karşılaşmamış, ancak kentsel dönüşüm tehdidi ile yüz yüze kalan iki eski gecekondu mahallesindeki gençlerin bu süreç hakkındaki düşüncelerini ortaya koymaktadır. Sarıyer’in Derbent ve Kazımkarabekir mahallelerinde saha araştırması gerçekleştirilen bir TÜBİTAK projesinin sonuçlarından hareketle, kentsel dönüşümün gecekondu mahallelerinde yaşayan gençler tarafından nasıl algılandığı ve bu sürecin gençlerin yaşamını nasıl etkilediği makalenin amacını oluşturur. Araştırma, anket çalışması, odak grup görüşmesi ve katılımcı gözlem yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. İlk bulgu, gençlerin hala önceki kuşaklardan kalan komşuluk, mahallelilik, ekonomik dayanışma, mahalle aidiyeti gibi bağlılık mekanizmalarını olabildiğince koruduklarıdır. İkinci olarak, kentsel dönüşüm süreçlerinin gençler üzerinde içe kapanma etkisi oluşturduğu belirlenmiştir. Üçüncü ve en temel olarak mahalleden kopma ihtimalinin gençleri tedirgin ettiği ve geleceklerinde dair bir belirsizlik yarattığı anlaşılmıştır.
This research is a putting down of the tought of the young people from 2 different gecekondu neighborhood facing the urban transformation
threat. Based on the TUBITAK research findings focusing on the social and economic effects of the urban transformation process on the inhabitants, this paper aims to find how this process is percieved by the young people and how they are touched by the phenomenon. The methodology of the research is a combination of a survey, focus group interviews with young people and participative observation methods. The first finding is that the young people continue the old neighborhood relations and the solidarity networks which are constucted by their previous generation. Secondly, urban transformation process create a closure for the young people of gecekondu neighborhoods. Thirdly
and most importantly, urban transformation possibility discomfort them, create an ambiguity about their futur life.

5.Mimari Detaylandırma Eğitimi Bağlamında “İnce Yapı Bilgisi” Dersinin Analizi
Ömer Ş. Deniz, Özlem Eren, Savaş Ekinci, Bahar Başarır, Lory Zakar, Görkem Arslan, Havva Aksel
doi: 10.23835/tasarimkuram.413326  Sayfalar 52 - 82
Bu çalışma, mimari detaylandırma eğitimi bağlamında, MSGSÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü’nde verilmekte olan MIM 316 İnce Yapı Bilgisi dersinin analiz edilip, işleyiş performansının değerlendirilmesini ve sorunlar için öneriler geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda önce, hazırlanan ders programı genel hatlarıyla açıklanmıştır. Hazırlanan programa göre İnce Yapı Bilgisi dersi, birbirini tamamlayan “Teorik ve Uygulamalı” derslerle yürütülür. Teorik derslerde, mimari detaylandırma ve detay tasarımı konusunda belirli teorik bilgiler anlatılır. Uygulamalı derslerde ise öğrenci, anlatılan teorik bilgileri pekiştirmek ve detaylandırma becerisi kazanmak amacıyla, belirlenen bir konuya ilişkin uygulama çalışmaları yapar. Ders programının izlendiği 2015-2016 Bahar Dönemi’nde, öğrencilerin her hafta gerçekleştirdiği uygulama çalışmaları, ders programında hedeflenen “Dersin Öğrenme Kazanımları” kapsamında ve uygulama konularına göre belirlenen kriterler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerde, öğrencilerin çoğunlukla yaptığı hatalar ve hata yapan öğrenci sayıları belirlenmiştir. Böylece öğrencilerin her hafta anlatılan ders konusunu öğrenme durumları sınanarak, dersin içeriğindeki ve işleyişindeki sorunlar saptanmaya çalışılmıştır. Daha sonra performans değerlendirmesinde ortaya çıkarılan sonuçlar yorumlanarak, hem dersin içeriğinde hem de öğretilme yöntemlerinde eksik ve olumsuz taraflar açıklanmış ve iyileştirme önerileri sunulmuştur.
This study aims to analyze the efficiency of MIM 316 Architectural Detailing (İnce Yapı Bilgisi) course being conducted in Faculty of Architecture in MSFAU, in the context of architectural detailing training. As a result of operation performance evaluation of the course, development of suggestions for problems is targeted. Primarily, the course schedule, consisting of theoretical end practical parts, is generally explained. In the theoretical part of the course, students are presented with theoretical information about architectural detailing and detail design. The complementary practice part of the course, requires students to make detailed drawings on determined topic in order to intensify their theoretical knowledge and to gain the ability of detailing. Course data, practice drawings of 2015-16 Fall Semester is evaluated in the context of ‘Course Learning Outcomes’ and according to criteria determined upon practice topics. Most common mistakes and number of mistakes of students are identified. Learning ratio of students are measured by these weekly results. Problems in the operation and content of the course are seeked. Outputs of performance evaluation are discussed, deficiencies and weaknesses in the content and teaching methods are explained and suggestions for amelioration are presented.

6.Eyüp Silahi Mehmed Bey Mescidi Onarım Evrelerinin Belgeler Işığında Değerlendirilmesi
Nil Orbeyi, Sezgi Giray Küçük, Selim Sani Güngör
doi: 10.23835/tasarimkuram.413328  Sayfalar 83 - 100
Bu çalışmada, İstanbul’un ilk Osmanlı sur dışı yerleşim bölgesi olan Eyüp’te Zal Paşa Caddesi’nde yer alan Silahi Mehmed Bey Mescidi’nin yapım evreleri incelenmiştir. Yapıdan bağımsız tasarlanmış minaresinin biçimi ve konumu sebebiyle nadir örneklerden biri olan mescidin mimarı ve yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte araştırmacılar tarafından yapım tekniği ve mimari özelliklerine bağlı olarak 16. yüzyıl eseri olarak kabul edilmiştir. Günümüzde, mescid, türbe, minare, tuvalet ve hazireden oluşan yapı, farklı dönemlerde yapılmış ekler sayesinde inşa edildiği dönemdeki şemasından farklılaşmış olmasına rağmen özgün görünümünü korumaktadır. Bu çalışma ile yapının güncel rölövelerinden ve yerinde yapılan incelemelerden elde edilen veriler, arşiv belgeleri, eski fotoğraflar ve haritalar eşliğinde değerlendirilmiş ve yapının üç farklı dönemde günümüzdeki duruma geldiği saptanmıştır. Elde edilen veriler görseller eşliğinde sunulmuştur.
In this article, building phases of Silahi Mehmed Bey Masjid, a religious building located in Eyüp -the first settlement area of Ottoman population outside the city wallshave been examined. The masjid is among the rare examples of masjids with detached minarets. Its architect and construction date are unknown. According to the construction technique and architectural properties of the masjid, it is regarded as a 16th century building. Today, the complex consists of amasjid, a tomb, one minaret, toilets and a cemetery yard. Due to later additions constructed in different periods, the original appearance of the building has changed over time. In this study, the data obtained from the current survey drawings and on-site observations have been evaluated through the light of archival documents, old photos and maps. Later, changes seen in Silahi Mehmed Bey Masjid have been examined. Depending on the interventions that have resulted in spatial and visual changes of the structure, three phases of the building have been studied. Interventions were examined with cause and effect relation and the data obtained have been presented with accompanying visuals.

7.Mimaride Biçimlenme Sorunsalı
Yuvacan Atmaca
doi: 10.23835/tasarimkuram.413330  Sayfalar 101 - 119
Bu çalışmada tasarım düşüncesinin ve nesnesinin, tasarım süreci içinde nasıl bir dönüşüm içinde olduğu sorusu, biçimlenme sorunsalı tanımı içinde tartışmaya açılmıştır; tasarım süreci içinde tüm düşünce ve nesneler farklı zamansal ve mekansal süreçler içinde dönüşüme açık biçimlenmeler olarak ele alınmıştır.
Tasarım süreci içindeki dönüşümlerin yarattığı niteliksel farklar, mimari tasarım düşüncesi içinde yapısal ve kavramsal olarak önemli bir yere sahip olan Duvarın farklı zaman ve mekanlarda geçirdiği biçimlenmeler üzerinden ele alınarak örneklenmiştir. Ayrıca metafor olarak Duvarın, tüm biçimlenmeler için süreç tanımına ışık tutan bir değerlendirme yöntemi olabileceği düşünülmüştür.
Biçimlenme içindeki dönüşüm; birbirini takip eden mekan ve zamanların liner ilişkileri içinde gerçekleşmez. Farklı zaman ve mekanları üst üste çakıştıran bütünsel bir süreç içinde karmaşık ilişkilerle gerçekleşir. Bu karmaşık ilişkileri tanımlayabilmek için George Bataille’nin Labirent ve Piramit metaforları arasındaki ilişki referans olarak kullanılmıştır. Bu metaforlarla elde edilen kavramsal çerçeve bağlamında; Duvarın mimari bir nesne, kavram ve metafor olarak, farklı biçimlenme süreçleri içinde dönüşen/farklılaşan durumlarının izi sürülmüştür.
Duvar üzerinden anlatılan dönüşüm süreçleri ile, mimari tasarım düşüncesi içinde tasarımın oluşum sürecini bir biçimlenme olarak ele alarak tasarımı, mutlak sonuç arayışı üzerinden değil, dönüşüm ile yarattığı niteliksel farklar üzerinden tartışmaya açmak hedeflenmektedir.
Having a structurally and conceptually important place in architectural design thought, the Wall has been exemplified in the formative narrative of the Sinop city walls by focusing on formations of different times and spaces. The differentiations that the transformations over the designing process create, are illustrated with examples of the different temporal and spacial contexts of Wall, which has an important place in the architectural design reflections with its structural and conceptual reflections. Besides, as a metaphor, Wall is taken as a method of reflection, which illuminates the definition of the process concept regarding all the formations. The transformation does not occur in linear relations of temporal and spatial basis. It occurs in a holistic process with its complex relations and which clashes different temporal and spatial basis. In order to define these complex relations, the relation between Gilles Deleuze’s notions Virtual/Actual with Henry Bergson’s notion of Becoming and George Bataille’s metaphors of Labyrinth and Pyramid is taken as a reference. Within the conceptual frame obtained with these metaphors, Wall, as an architectural object, a concept and a metaphor is traced with its transformations and differentiations in different formations. With the processes of transformations cited over the concept of Wall, it is aimed to discuss the design which is held as a formation
in the architectural design reflection, not in its search for an absolute result, but with the qualitative differentiations it creates with transformation.

8.Türkiye’deki Televizyon Üreticilerinin İnovasyon Karakteristikleri Üzerine Bir İnceleme
Ilgım Eroğlu, Süha Erda
doi: 10.23835/tasarimkuram.414784  Sayfalar 120 - 136
İnovasyon kavramı son yıllarda, özellikle ürünler düzeyinde, anlam ve teknoloji eksenlerinde çok boyutlu olarak incelenmektedir. Bu iki farklı boyutta, literatürde daha önce yoğunlukla teknoloji bağlamında incelenmiş olan radikallik ve artımlılık kavramları da değerlendirilmektedir. Bu farklı boyutların ortaya çıkmasını sağlayan stratejik unsurların oluşumu ile ilgili olarak, literatürde karşılaştırmalı çalışmalar bulunmakla birlikte, belirli inovasyon karakteristiklerinin hangi stratejiler doğrultusunda olacağını inceleyen az sayıda çalışma vardır. Özellikle tasarım yetenekleri ile açığa çıkan anlam temelli inovasyonun oluştuğu koşullar, sınırlı sayıdaki çalışma ile tanımlanmaya çalışılmıştır. Literatürdeki bu eksikliklere rağmen, bir firmanın anlam ve teknoloji eksenlerinde radikal ve artımlı inovasyon geliştirme yeteneklerinin değerlendirebilmesi, ürün geliştirme stratejilerinin oluşturulabilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu kapsamda, firmalarda teknoloji ve anlam yönünden radikal ve artımlı yapıdaki inovasyonları oluşturabilecek stratejik yapılar, literatürdeki karşılaştırma çalışmaları üzerinden belirlenecektir. Daha sonra Türkiye’deki televizyon üreticisi firmaların stratejik yapıları, karşılaştırılmalı çalışmalardan elde edilen kodlar ile değerlendirilerek Türkiye’deki firmaların inovasyon profili incelenecektir. Çalışmanın sonuç bölümünde, televizyon üreticilerinin genel inovasyon yapıları üzerinden, tasarımın bu firmalarda nasıl konumlanabileceğine dair değerlendirmeler yapılacaktır.
The concept of innovation has been investigated in recent years, especially in terms of meaning and technology regarding the products. In these dimensions, the concepts of radicality and incrementality, which have been studied intensively in the context of technology, are also evaluated in the literature. While there are comparative studies in the literature regarding the formation of the strategic elements that enable these different dimensions to emerge, there are few studies examining which strategies are in line with specific innovation characteristics. Especially the conditions under which the meaningbased innovation that is exposed by the design capabilities, has been tried to be defined by the limited number of studies. Despite these shortcomings in the literature, the ability of a firm to evaluate its ability to develop radical and incremental innovations on the axis of meaning and technology, is crucial to the formulation of product development strategies. In this context, strategic structures that can create radical and incremental innovations in terms of technology and meaning within firms, will be determined through comparative studies in the literature. Later on, the strategic structures of Turkish television producers will be evaluated with the codes obtained from comparative studies and the innovation profile of the companies in Turkey will be evaluated. In the conclusion of this study, evaluations will be made on how television producers can be positioned in terms of general innovation characteristics, and how design can be position in these firmsʼ strategies.

9.Tasarımda Yetkinleşme Mecralarına İlişkin Görsel Bir Okuma
Ufuk Ulusan, Ahmet Zeki Turan
Sayfalar 137 - 153
Bu makale, tezde tasarıma ilişkin yetkinleşme mecraları olarak tanımlanan kavramsal kategorilerin görsel yansımalarını, tasarlanmış ürünler üzerinden açığa çıkarma ve bu sayede mecraların birbirleriyle olan ilişkilerini ortaya koyma amacındadır. Bu okuma ilk önce bir öğrenci projesi, daha sonra ise kurum ve tasarımcı örnekleri üzerinden gerçekleşmektedir. Makale bu yolla, kuramsal özellik gösteren modelin anlaşılabilirliğinin artacağını ve tasarımın pratik çerçevesiyle ilişkilendirilebileceğini öngörmektedir. Mecra ilişkilerinin yorumlanması ise, bu uğurda oluşturulan üç temel karakteristiğe işaret etmektedir.
This article, through designed products, aims to reveal the visual reflections of conceptual categories which are defined as channels of competence acquisiton in the thesis. This way, it is foreseen that the relations of these channels to each other would be put forward. This perusal takes place firstly through a student project and then through institutions and designers. In this way, the article predicts that the theoretical model will be more understandable and can be related to the practical framework of design. Interpretation of channel relations points to three basic characteristics generated for this purpose.

LookUs & Online Makale