ISSN 1302-2636
Geleneksel Konut Dokusunun Değişim Süreci ve Sürdürülebilirliği: Yaşam Dünyası Bağlamında Kastamonu-Kırkçeşme Caddesi’nin Analizi [Tasarım Kuram]
Tasarım Kuram. 2018; 14(25): 78-100 | DOI: 10.23835/tasarimkuram.553525

Geleneksel Konut Dokusunun Değişim Süreci ve Sürdürülebilirliği: Yaşam Dünyası Bağlamında Kastamonu-Kırkçeşme Caddesi’nin Analizi

Nurderen Özbek, Belkıs Uluoğlu
İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü

Endüstri Devrimi’yle başlayıp, küreselleşme ile devam eden hızlı değişim süreci kent dokularını da etkilemiş, ortaya çıkan aynılaşma görüntüleri ve geçmişle bağların kopması kaygısı, insanlığı sürdürülebilirlik arayışlarına yöneltmiştir. Bu arayış kapsamında yapılan çalışmalar uzun yıllar yapıların fiziksel anlamda korunmasına yönelik olmuş, yaşantıların değişmesine uyum sağlayamayan çevreler yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışma, kentsel yerleşmelerin değişim sürecinin nasıl yönetilebileceği ve sürdürülebilirliğinin nasıl sağlanabileceğini araştırma ve tartışma amaçlıdır. Kastamonu özelinde gündelik yaşam çevreleri üzerinden yapılan araştırmada, günümüze kadar yaşantısını sürdürmüş ve sürdürülebilecek olan yere ait özellikler, yaşam-mekan birlikteliği bağlamında ele alınmıştır. Yöntem, Husslerl’in “yaşam dünyası” kavramı üzerine kurulmuştur. Çalışmada, mimari elemanlarla somutlaşan “yaşam dünyaları”, kentin modernleşme döneminin izlerini taşıyan ve bir referans alanı olan Cumhuriyet Meydanı’nı çevreleyen konut dokusu üzerinde, sokak-bahçe- evden oluşan ilişkiler ağı içinde, iki farklı yaklaşımla deneyimlenmiştir: Kuşbakışı gözlem, doku ile dışarıdan kurulan mesafeli ilişkiyi temsil etmekte, kentin doku kalıplarını ve bütünleşik algısını içermekte; sokakta gezinen insanın gözlemi ise, doku ile yakın mesafeden kurulan ilişki ile sürekli algıyı içermektedir. Bu iki yaklaşımla modernleşmenin konutlara getirdiği değişim doktora tezi kapsamında dört sokak üzerinde araştırılmış, makalede bunlardan bir tanesi olan Kırkçeşme Caddesi yer almıştır. İleride hazırlanması muhtemel bir tasarım rehberine temel olabilecek bu çalışma sonucunda, her bir sokağın kendi tarihi sürecinde somutlaşmış olan yaşam dünyalarının etkisiyle bir- birinden farklı dokular oluşturduğu ve ayrı ayrı ele alınması gerektiği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, küreselleşme, geleneksel konut yerleşimleri, yaşam dünyası (life-world/lebenswelt), Kastamonu evleri

Change in Traditional Housing Patterns and Sustainability Within the Context of “Life-World”: Analysis of Kastamonu - Kırkçeşme Street

Nurderen Özbek, Belkıs Uluoğlu
İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü

The fast pace of change which started with Industrial Revolution and continued with Globalization affected urban textures; emerging images of uniformity and concerns of getting disconnected with the past led humanity into search of sustainability. As studies conducted within this context over the years have been directed towards physical conservation of structures, neighbourhoods which failed to cope with changing life-styles have been facing the danger of extinction. This study aims to research and discuss how process of change in urban settlements can be managed, and their sustainability can be achieved. By means of the study conducted on daily life surroundings in Kastamonu, characteristics of places that survived until today and can survive further were addressed within the context of life and space unity. The method- ology used is based on Husserl’s “life-world/ lebenswelt” concept. In the study, “life- worlds” which materialize via architectural elements, were experienced, within the context of street-garden-house interrelationships, and through two different approaches on the residential texture surrounding the Republic Square which possesses traces of city’s modernization period and is a reference area: The bird’s-eye view represents an external distant relationship and embodies texture patterns and integrated perception ofthe city, while the strolling person’s viewrepresents an intimate relationship andembodies the continual perception. Changescaused by modernization in dwellings wereresearched on four streets through these twoapproaches within the context of a doctoratestudy; in this article, Kırkçeşme Street, oneof those four, is presented. As a result of thisstudy which could form the basis of a futuredesign guideline, it was determined thateach street portrayed textures different fromthe others due to the effects of lifeworldsembodied in their own historical contextsand that each street should be analyzed separately.

Keywords: Sustainability, globalization, vernacularism, life-world (lebenswelt), Kastamonu Houses

Nurderen Özbek, Belkıs Uluoğlu. Change in Traditional Housing Patterns and Sustainability Within the Context of “Life-World”: Analysis of Kastamonu - Kırkçeşme Street. Tasarım Kuram. 2018; 14(25): 78-100

Sorumlu Yazar: Nurderen Özbek
LookUs & Online Makale