ISSN: 1302-2636 | E-ISSN: 2757-668X
Morphological Evolution and Syntactic Analysis of Taksim Square and Beyoğlu Region in Historical Processes [Tasarım Kuram]
Tasarım Kuram. 2021; 17(32): 35-54 | DOI: 10.14744/tasarimkuram.2021.83435

Morphological Evolution and Syntactic Analysis of Taksim Square and Beyoğlu Region in Historical Processes

Müge Özkan Özbek
Mimar Sinan Fine Art University, Faculty of Architecture, Department of City and Regional Planning

Urban spaces with public spaces they have, appear as spaces that contain human relations and equipments required by these relationships. Spaces with daily life, are constructed as where subjective and psychological processes of life pass, where perceptions and experiences turn into consciousness, where personality and memories shape by different meanings where people attach in. Spaces construct both public identity and identity of the city, and appear as reflections of civilizations. Historical city squares, are not just common areas, but also have political meanings in which governments convey their messages to societies over plans. The aim of this study is to examine Beyoğlu and Taksim Square, as a strong focal point by using an morphological analysis method Space Syntax, and reveal a research about how the structural changes affected street tracks in the square and Beyoğlu with the facts in the historical process. In this context, the relationship between the changes in Beyoğlu and Taksim Square are revealed with their historical break points till today and tried to understand how the events affected these spaces. In addition, establishing a relationship between changes in grid by plan revisions and the effects on the social structure and usage patterns with disconnections and integrations of streets, constitutes another backbone of this research. Before and after the Republic, plan revisions for Beyoğlu affected not only the physical structure, but also caused social and economic changes.

Keywords: Urban morphology, space syntax method, historical background, pedestrian movement.

Tarihsel Süreçlerde Taksim Meydanı ve Beyoğlu Bölgesinin Morfolojik Evrimi ve Sentaktik Analizleri

Müge Özkan Özbek
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü

Kent mekanları ve barındırdıkları açık kamusal alanlar insan ilişkilerinin ve bu ilişkilerin gerektirdiği donatıları içeren mekânlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Gündelik hayatın sürdürüldüğü bu mekanlar, yaşamın öznel ve psikolojik süreçlerinin geçtiği, algı ve deneyimlerin bilince, kişiliğe ve anılara dönüştüğü yerler olarak inşa edilirken, kişilerin mekâna yüklediği farklı anlamlarla şekillenmektedir. Kentsel mekânlar, bu yönüyle hem kentin kamusal benliğini ve kimliğini inşa etmekte hem de yaşanan medeniyetlerin birer tezahürü olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarihi kent meydanları ise ortak kullanım alanları olmalarının yanısıra siyasi iktidarların toplumlara mesajlarını plan ve uygulama kararları ile fizik mekan üzerinden ilettikleri politik bir anlama da sahiptirler. Bu çalışmanın amacı, Beyoğlu ve merkezi tutarak güçlü bir odak noktası olan Taksim Meydanı’nı kentsel morfoloji analiz yöntemi olan Mekân Dizimi (Space Syntax) ile incelemek ve bölgenin sokak izlerinde yaşadığı yapısal değişimlerin, meydanı ve Beyoğlu’nu tarihsel süreçteki olgularla nasıl etkilediğine dair bir araştırma ortaya koymaktır. Ayrıca,imar revizyonlarıyla değişen ızgara sistemindeki kopukluk ve bütünleşmelerin sosyal yapıya ve kullanım şekilerine etkileri arasında ilişki kurmak bu araştırmanın diğer bir omurgasını oluşturmaktadır. Cumhuriyet öncesi ve sonrası Beyoğlu’na yapılan imar revizyonları, yerleşimin bir tek fiziksel strüktürünü değil, sosyal ve ekonomik değişimine de etki etmiştir. Araştırma boyunca bu değişimleri anlamak adına bir tarihsel arka plan okuması yapılmıştır. 1923-1950 genç cumhuriyet yapılanmaları, 1950-1960 çok partili sistem,1960-1980, planlı ekonomik sisteme geçiş, 1980-2012-2016 siyasi yönetimlerdeki değişiklikler ve günümüze gelen eklemeler olarak seçilmiştir. Bu tarihsel okumalar ışığında dönemlerin planları kullanılarak fiziksel değişimlerin zaman içindeki akışı araştırılmıştır. Özellikle 1950 sonrasında Taksim Meydanı ve çevresinde yapısal olarak yaşanan değişimlerin sosyal kırılma noktalarını da beraberinde getirdiği analizlerde ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kentsel morfoloji, mekan dizimi yöntemi, tarihsel arka plan, yaya hareketleri.

Müge Özkan Özbek. Morphological Evolution and Syntactic Analysis of Taksim Square and Beyoğlu Region in Historical Processes. Tasarım Kuram. 2021; 17(32): 35-54

Corresponding Author: Müge Özkan Özbek, Türkiye
LookUs & Online Makale