Belgeler Işığında Gülnuş Emetullah Sultan’ın Galata Yağtırdığı Çeşmeler ve Su yolları

Özet

Gayrimüslimlerin çoğunlukta oluşuyla bili[1]nen Galata semti, 1696’daki büyük yangının ardından demografik ve dini yapısında önemli bir değişiklik geçirdi. Semtin en önemli Katolik yapısı olan San Francesco Kilisesi’nin yeniden yapımına izin verilmedi. Yerine, II. Mustafa’nın annesi Gülnuş Valide Sultan tarafından Galata’nın ilk ve tek valide sultan camisiyle bir çeşme inşa edildi. Gülnuş Sultan sonraki yıllarda, camisinin çevresine yerleşen semtin yeni Müslüman sakinleri ve gayrimüslim tebaa için daimi tatlı su kaynağı arayışını sürdürdü. Böylece üç yeni çeşme yaptırdı, iki çeşmenin onarımını üstlendi ve hepsine yeni su yollarıyla su sağladı. Bu, Galata halkı için sıcak yaz aylarında büyük bir nimetti. Bu makalede, ilk kez yayınlanan belgeler ışığında söz konusu çeşmeler ve su yollarının ortaya çıkış süreci ele alınacaktır. Gülnuş Sultan’ın finanse ettiği bu hayrat, Galata’nın gayrimüslim kimliğinin değişmesinde de etkili olmuştur. Dolayısıyla bu makale, Gülnuş Sultan’ın giriştiği bu imar faaliyetlerinin nasıl gerçekleştiğini aydınlatırken, bunun en az inşa ettirdiği cami kadar önemli olduğunu da ortaya koymaktadır.