Modernliğin Kentsel Kurmacası Olarak Sivas Rahmi Günay Caddesi: Kentsel- Mimari Üretim Üzerinden Bir Okuma

Rahmi Günay Caddesi’nde Modernleşme Pratiği

Özet

Batılılaşma reformları ile başlayan kentsel yenilenme süreci, genellikle, erken Cumhuriyet döneminin toplumu çağdaşlaştırma girişimleri için gerekli olan mekansal altlığının hazırlık aşaması olarak kavranır. Özellikle 1930’lardan sonra ulus[1]devlet aracılığıyla aktarılan modernleşme pratiği ise mimari bağlamda endüstriyel bir tesisin kuruluşu ve bunu izleyen rotada, kentsel omurgayı dönüştüren keskin bir arterin varlığı ile tanımlanır. Benzer bağlamsal açılımın bulunduğu Sivas ölçeğinde konu ele alındığında ise, modernizmin rasyonel imgelerinin sızmasından önce kentsel mekanda modernleşmeye başlayan ikincil düzeneklerin varlığı göze çarpmaktadır. Sivas Rahmi Günay Caddesi, açıkça, Devlet Demiryolu Yerleşkesi ve İstasyon Caddesi’nden önce modernleşme pratiğinin deneylendiği böylesine bir mekansal altlık sunar. 1930’dan sonra ikincil bir arter olarak gelişen Rahmi Günay Caddesi’nin historiyografik mekânsal okuması, bu metnin ana ilgi alanıdır ve böyle bir bağlamın üç temel sorgulama ekseni bulunmaktadır. İlki, batılılaşma reformlarının taşraya yansıyan gecikmeli kentsel müdahalelerinden 1930’lara uzanan sürecin mercek altına alınmasıdır. İkinci sorgulama ekseni, 1930- 1950 zaman aralığında Rahmi Günay Caddesi’nin kamu yapıları ve kentin ilk toplu konut uygulamalarından oluşan yapılaşma programının irdelenmesidir. Üçüncü sorgulama ekseni ise, 1950’den sonra gerçekleşen büyük inşa projeleri ve açık yeşil alanların oluşması sürecinin deşifre edilmesinden oluşmaktadır. Sonuçta, erken 20. yüzyıldan başlayarak yapılaşmaya açılan bölgede 1980’lere varıncaya kadar aşamalı şekilde inşa edilen ikincil bir modern arterin varlığı, Sivas ölçeğindeki modernleşme güzergahının tüm ipuçlarını içermektedir.