Sürrealistlerin Mekâna Dair Üretimlerinin Kavramlar Üzerinden İncelenmesi

Sürrealistlerin Mekâna Dair Üretimlerinin Kavramsal İncelemesi

Özet

1. yüzyılın avangard sanat akımlarından biri olan Sürrealizm, çalışma kapsamında bir sanat akımı olmasının ötesinde, mekânsal denemeleri ve üretimleriyle mimarlık pratiği için potansiyel fikirler yaratabileceği düşünülen bir söylem-mekân çözümlemesi perspektifi üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacı, Sürrealistler tarafından gerçekleştirilen ya da fikir düzleminde kalan mekânsal denemelerin, söylem-mekân ilişkisi kapsamında kavramsal bir düzlemde incelenmesi ve bu inceleme aracılığıyla Sürrealistlerin mekân üretim pratiğine sunabileceği dolaylı katkının ortaya çıkarılmasıdır. Söylem ile mekân arasındaki ilişkinin mekânsal okunabilirliği, söylem içindeki ifadelerin kavramsallaştırılması ve tespit edilen kavramların kente ve eve dair “Mekân Hayalleri” ile sergi ve gösteri mekânlarını içeren “Gerçekleştirilmiş Mekân” olmak üzere iki ana başlıkta toplanan anket, metin, çizim ve uygulamaları içeren mekânsal üretimlerde bulduğu karşılıkların ortaya çıkarılması yoluyla sağlanmaya çalışılmıştır. Kavramlar çerçevesinde genişletilen eylem ve kullanım tanımı kent ve ev mekânına dair anket ve çizim çalışmalarını beslerken, sergi ve gösteri mekânlarının mekânsal kurgularının oluşturulması ve özellikle izleyici, eser, sanatçı ilişkisinin yeniden tanımlanmasında etkin rol oynamıştır. Tespit edilen “rastlantısallık, etkileşim, olağan dışılık, tekinsizlik, formsuzluk, tamamlanmamışlık, muğlaklık ve fragmantasyon” gibi kavramların anlamlarının dönemin sosyal, siyasi ve politik okumaları çevresinde şekillenmesi mekânın kullanımı ve mekânda gerçekleştirilen eylemin tanımı üzerinde düşünülmesi aracılığıyla mekânı tasarlama sürecini de etkilemiştir. Çalışma kapsamında bahsi geçen kavramların ve kavramsal yaklaşımın, kavramların çok anlamlılığının yanı sıra dönemsel okumalar aracılığıyla da yeni sonuçlara evrilme potansiyeline sahip oluşunun ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır.