Debord’un Gösteri Toplumu Kuramı Üzerinden Bugünün Dünyası ve Gösteri Mimarlığı Üzerine Bir Eleştiri

Gösteri Mimarlığı Üzerine Bir Eleştiri

Özet

Bu makalenin amacı, gösterinin kavramsal çerçevesini ve mimarlık alanı üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Gösteri, Debord’un onu geçtiğimiz yüzyılın toplumunu tanımlamak için kullandığından beri, dikkat çekici ve etkili bir kavram olma özelliğini korumaktadır. Öyle ki, gösteri kavramı ve gösteri toplumu kuramı felsefe, sanat ve sosyoloji gibi alanlarla sınırlı kalmayıp başka birçok toplumsal alanda tartışma konusu olmaktadır. Mimarlık alanında da sıklıkla tartışılan gösteri, gösteri mimarlığı kavramının ortaya çıkmasına neden olmuş; geçtiğimiz yüzyılda olduğu gibi, bu yüzyılda da güncel mimarlık anlayışını oluşturmuştur. Bu nedenle, makalede, bugünün mimarlık dünyasında gösteri ve mimarlığa olan etkileri ele alınmıştır. Gelişmiş bilgisayar teknolojileri ve medya sayesinde gösterinin medyatik, hipnotik, ekstatik, dinamik, atmosferik, fetişistik, eksantrik, fotojenik, ikonik ve egosantrik gibi kavramlarla tanımlandığı ve tartışıldığı anlaşılmıştır. Bu kavramlar, gösteriye ve gösteri mimarlığına yönelik eleştirel bir bakış açısının geliştirilmiş olduğunu ortaya koymaktadır. Eleştiri, gösterinin bugünün dünyasının gerçeği ve başlıca değeri olmasını engelleyememiş olsa da gösterişli bir biçimde tasarlanan ve tüketilmek üzere üretildiği anlaşılan mimarlık ürünlerine eleştirel bakabilmemizi sağlamaktadır. Belki de bu eleştirel bakış açışı, bugünün mimarlığının yanı sıra bugünün toplumunu, kentini ve kültürünü de karakterize eden gösterinin önüne geçilmesine değilse de ehlileştirilmesine yol açacaktır. Gösterinin ehlileştirilmesiyle üretimi ve tüketimi arttırmak yerine bu ikisi arasındaki ilişkileri yeniden düzenleyerek dengede tutmak mümkün olacaktır. Böylece toplumsal bir üretim alanı olan mimarlıkta bireysel hırslardan ve aşırıya kaçmış tüketim alışkanlıklarından uzaklaşılacak; gösteri(ş) yapmak değil topluma yarar sağlamak mimarlığın önceliği olarak görülmeye başlayacaktır.