Konstrüktivist Mimarlığın Reel ve Ütopya Düzleminde Mekânsal İncelemesi

Konstrüktivist Mimarlık, Ütopya ve Realite

Özet

Öz 1917 Ekim Devrimi’nin gerçekleşmesinin ardından Vladimir Tatlin’in sanatı üretimin bir parçası haline getirme düşüncesi ve gerçek malzemeler gerçek mekânda vurgusu ile ürettiği çalışmaları ve 1920 yılında III. Enternasyonal Anıtı’nın Moskova’da sergilenmesinin sonucunda büyük bir kırılma yaratmış, konstrüktivizm aşamalı olarak S. S. C. B’nin ana akım sanatına ve mimarlığına dönüşmüştür. III. Enternasyonal Anıtı’nı referans olarak kabul eden mimarlar ve sanatçılar tiyatro sahneleri, dekorlar, afişler, çizimler olmak üzere konstrüktivist mimarlığın ütopya kapsamında değerlendirilen örneklerini tasarlamışlar fakat devrim mimarlığı, konstrüktivistlerin teorilerini yeniden yorumlayan mimarlar tarafından inşa edilmiştir. Çalışmanın amacı; 1922 – 1932 yılları arasında konstrüktivist mimarlığın mimarlık tarihindeki yerini, ütopya mimarlığı ile uygulanan tasarımlar arasındaki açı farkını, benzerlikleri ve konstrüktivist mimarlığın S. S. C. B’nin toplumsal yaşamındaki karşılığını siyaset ve sanat arasındaki ilişkiyi esas alarak ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda; tektonik, faktura, konstrüksiyon disiplinlerinin sanat – siyaset – mekân arasında kurduğu ilişki reel ve ütopya düzleminde yapılan tasarımlar üzerinden incelenmekte, ütopya mimarlığının devrim mimarlığının oluşmasındaki belirleyici rolü üzerinde durulmaktadır. Sosyal yoğunlaştırıcı kavramının mimarlık pratiğindeki yansımaları olan işçi kulüpleri, komün evi, kültür sarayları, gazete binaları, konut yapıları olmak üzere mekân organizasyonu açısından sosyalist düzenin belirleyici etkisi vurgulanmakta, reel ve ütopya düzleminde olmak üzere tasarımların S. S. C. B’nin ihtiyaçlarına cevap verip vermediği sorusu neden – sonuç ilişkisine bağlı olarak tartışılmaktadır.