Parsel morfolojisi ve apartman tipolojileri üzerine bir çalışma: Galata örneği

Özet

1. Yüzyıl’ın ikinci yarısı Tanzimat reformlarının kent ölçeğinde ürünlerini aldığı bir dönemdir. Batılı anlamda yapılanan ilk belediye uygulaması olan 6. Daire Belediyesi bu dönemin önemli bir örneğini oluşturur. Beyoğlu Bölgesi’nde (Galata Tophane Pera ve Şişhane) çalışmalarına başlayan bu kurum, 1857’de kurulduğunda, Galata, surlarla çevrili, dar sokakları ve sıkışık mimarî dokusuyla, dönemin gittikçe gelişen ticaret işlevini sürdürmekte zorlanıyordu. Galata’nın dış sur duvarlarının çevrelediği alan, çeşitli etnik grupların konut bölgelerini, kıyı kesiminde ise Karaköy Limanı ile Perşembe Pazarı’nda, büyük bir olasılıkla Ceneviz Dönemi ızgara sistem sokak yapısıyla, ticaret alanlarını kapsıyordu. Osmanlı İmparatorluğunun en önemli dış ticaret limanlarından biri olan Karaköy Limanı ve hızla gelişen ticaret aktivitesi, kentin bu bölgesinde köklü bir yeniden yapılanma süreci gerektiriyordu. Bu dönemde ticaretin gelişiyor olması daha geniş yollar ve binalar (ticaret hanları) gerektirdiğinden, alan olarak da genişleyen Galata’nın ticarî bölgesi, konut bölgesini de doğal olarak uzaklaştırıyordu. Sonuçta, konut bölgesi daha kuzeye kayarak Kule Çevresi, yeni planlanan Tünel Meydanı ve Taksim’e doğru gelişecek ve Osmanlı konut mimarisi yeni bir konut tipinin ilk örneklerini bu bölgede verecektir.