Şehri Çocuklarla Paylaşmak: Karar Alma Süreçlerinde Çocuk Katılımını Kolaylaştırmaya Yönelik Uygulamaların Karşılaştırmalı Analizi

Karar Alma Süreçlerinde Çocuk Katılımı

Özet

Çocuk katılımının bir hak olarak yetişkinlerin karar mekanizmalarında yer almasının yükümlülüğüne odaklanan bu makalede, çocuk haklarının gelişim süreci aktarıldıktan sonra, çocukları kararlara dahil eden farklı ülke modellerinin incelemesi ile bahsi geçen ülke modellerinin karşılaştırılmalı analizi yapılmıştır. Çocuk katılımı için yetişkinlerin yükümlülüğü başta Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına dair Sözleşme olmak üzere ilgili hukuki dayanaklara ve belgelere atıfla vurgulanmıştır. BM ÇHS’ye kadar geliştirilen belgelerde çocuğun katılım hakkına değinilmemiştir. Bu eksik bakış açısına dikkat çekmek, alandaki açığı pratik uygulamalarla kapatmaya çalışmak ve çocukların kararlara katılımını kolaylaştırmak üzere 2000’li yılların başından bu yana çeşitli araçlar, yönergeler, rehberler geliştirilmeye başlanmıştır. Makale kapsamında İsveç, Birleşik Krallık, Finlandiya, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın çocukların kararlara katılımını kolaylaştıran araçları ile İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları (ÇOÇA) ve Şişli Belediyesi iş birliği çerçevesinde, yazarın da arasında bulunduğu iki araştırmacı tarafından örnek bir karar çerçevesinde denemesi yapılan aracın tanımı ve hazırlama yöntemi aktarılmıştır. Ülkelerin mevcut uygulamaları ise ülkelerin çocuk hakları endeksindeki sıralaması, Hart’ın Çocuk Katılımı Merdiveni modelindeki yeri, BM Çocuk Hakları Komitesi’nin çocuğun katılım hakkını düzenleyen Genel Yorum No 12 belgesi ve çocuklarla çalışırken dikkat edilecek etik çerçeve eşliğinde karşılaştırılmıştır. Ülkelerin modellerinde öne çıkan iyi uygulamalar özetlenmiş, sonuç olarak çocuk katılımının en az yetişkinlerin katılımı kadar önemli olmasının fark edilmesinin gerekliliğine dikkat çekilmiştir.