Türk İnşaat Sektöründe Tasarım Değişiklikleri: Uygulanmış Yarışma Projelerinin İncelenmesi

Türk İnşaat Sektöründe Tasarım Değişiklikleri

Özet

İnşaat sektörünün hızlı karar alan dinamik bir yapısı vardır. Bu dinamik iş yapma kültürü, içerisinde tasarım değişikliklerini de barındırmaktadır. Tasarım değişikliklerinin amacı genel olarak projelerin kalitesini ve verimliliğini arttırmaktır. Fakat, tasarım değişikliklerine bağlı yaşanan sorunlar, proje performansını düşürerek, yeniden işlemelere (rework), zaman ve maliyet artışlarına ve kalitenin düşmesine neden olabilmektedir. Bu çalışmada Türk inşaat sektöründe tasarım değişikliklerinin sebepleri ve bu sebeplerin proje performansına etkilerinin alan çalışması üzerinden tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için, Türkiye Mimarlar Odası yarışma yönetmeliğine göre düzenlenmiş Yarışma Projelerinden inşaatı bitmiş sekiz proje seçilmiştir. Araştırmada ödül almış yarışma projelerinin inşa edilmiş durumları ile karşılaştırmasının yapılması hedeflenmiştir. İnşa edilen yapıların tasarım ekipleri ile yapılan görüşmeler ile inşaat süreçlerinde yaşanan tasarım değişiklikleri tespit edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen tasarım değişiklikleri sebepleri ile literatürde yer alan araştırmalar karşılaştırıldığında tasarım değişikliğine sebep olan nedenlerin örtüştüğü görülmüştür. Bunlar; şartnamede düzenlemeler ve eksik tanımlar, işlevlerin eklenmesi/ihmal edilmesi, yavaş karar verme, sürekli değişen talepler, paydaşlar arası koordinasyon eksikliği, tasarımda eksiklikler/tutarsızlıklar, tasarım aşamasında bilgi eksikliği, deneyimsiz ekipler / yetersiz yüklenici / uzman personel eksikliği, beklenmedik koşullar ve işçilik, olarak sıralanmaktadır. Alan çalışmasından elde edilen bulgulara göre; tasarım değişikliğinin proje performansına en önemli dört etkisinin kalite, süre, maliyet ve yeniden işleme (rework) olduğu görülmektedir. Tasarım değişikliklerinin kontrol edilebilmesi için etkili proje iletişiminin sağlanması ve tasarım süreçlerinin veriminin arttırılabilmesi için tasarım ve yapım aşamaları arasında iş birliğinin sağlanması gerekmektedir.