Türkiye Modern Mimarlığında Bir Işıklı Cam Resmi Sanatçısı: Mazhar Nazım Resmor

Mazhar Nazım Resmor’un Vitray Üretimleri

Özet

Mimarlık tarihi yazımında mimar dışında kalan diğer aktörlerin gölgede bırakan genel tavrın aksine bu yazı, mimaride sanat eserleri üreten bir sanatçıya ve üretimlerine odaklanmıştır. Türkiye’de, 1950 sonlarında, çok sayıda projede, sanat eserlerinin
mekânsal üretimin parçası olarak düşünüldüğü görülmektedir. Modern mimarinin katı estetik kalıplarını evcilleştiren bu sanatlardan biri olan vitray, mekandaki ışığı kontrol ederek; mekanla ayrıcalıklı bir ilişki kurmaktadır. Daha önce literatürde, Türkiye bağlamında, sanatın mimari ile ilişkisinin ele alınmamasından yola çıkılan yazı, vitrayın öncülerinden unutulmuş bir isim olan Mazhar Resmor’un üretimlerine odaklanmaktadır. Sanatçı ve vitrayları hakkındaki arşiv belgelerini bir araya getirmek ve
değerlendirmek üzere; süreli yayınlar taramaları, Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi eğitimcileri ve sanatçının yeğeni ile sözlü tarih çalışmaları yapılmıştır. Eserler hakkında kavramsal bir değerlendirme
yapmak üzere, vitray sanatının evrim sürecinde sembolik ve kültürel anlamları hakkındaki literatür tarandıktan sonra; sanatçının üretimlerinde etkili olan diğer aktörlerin etkisi, eserlerin üslup ve teknik özellikleri, temsil değerleri incelenmiştir.
1932’de Paris Dekoratif Sanatlar Okulu’nu bitirdikten sonra yurda dönen Resmor, kamusal yapı ve konutlarda çok sayıda
vitray çalışması gerçekleştirmiştir. Sanatçının Türkiye’de ilk kez kurşunlu vitray tekniğini uygulaması, sanatı teknik açıdan geleneksel kalıplardan çıkarmış; sanatçı üretimlerinde belli biçim grameri sınırlarında kalmışsa da, malzeme üretimi alanında kısıtlamalar olan bir dönemde, yaratıcı işlere imza atmayı başarmıştır. Belirli bir çizgide, figüratif kompozisyonlar ağırlıklı, bir kısmı temsil değeri kazanmış vitray üretimleri gerçekleştiren Resmor’un; Güzel Sanatlar Akademisi’nden mezun mimarlarla birlikte çalıştığı tespit edilmiştir. Resmor’a ve eserlerine odaklanan bu çalışma, dönemin dekoratör kimliğinin anlaşılmasına ve daha önce çalışılmamış bir sanatın perspektifinden mimarlık tarihine bakmaya katkı sağlayacağı düşünülmektedir.