Haliç Kıyısında Tarihi bir Sanayi Yapısı: Unkapanı Değirmeni

Özet

Dünyada endüstri arkeolojisi kavramı, 20.yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan ve mekanik araçlarla ve düzeneklerle mal veya hizmet üretme etkinliğini ve bu amaçla oluşturulmuş özgün mimariyi bütünsel olarak kendisine konu alan bir bilimsel disiplindir. Endüstri arkeolojisi denilince yalnızca endüstri çağında üretim-imalat yapılan yapıları ve aletlerini çağrıştırsa da, aslında tüm dönemlerdeki donanımlar anlaşılmaktadır. Endüstri arkeolojisi kapsamındaki tüm kaynaklar, endüstri mirasını oluşturur. Bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılabilmesi, yapıları uygun bir işlevle kent hayatına kazandırmanın yanı sıra, özgün kimliklerini de korumayla sağlanabilir. İstanbul’da bulunan endüstri miraslarından biri de Unkapanı Değirmeni’dir. Bu yazıda endüstri yapılarının korunarak yeniden kullanımı anlayışıyla, Unkapanı Değirmeni hakkında bilgi verilmiştir. Bu nedenle öncelikle yapının tarihçesi, konum ve çevre özelliklerinden bahsedilmiş, daha sonra yapıldığı 1870 yılından günümüze kadar geçirmiş olduğu değişim mimari açıdan irdelenerek, elde edilen bulgular plan ve cephe çizimleri ile desteklenmiş; sonuç bölümünde de yapının yaşatılması için çözüm önerisinde bulunulmuştur